| De zogeheten autonomisering van het veld van de kunsten vanaf de 18e eeuw is een primair sociaal-economische ontwikkeling die gaandeweg kunsten en kunstbeschouwing ingrijpend heeft getransformeerd. Deze specifieke ontwikkeling lijkt in de 20e eeuw zowel te zijn versterkt als te zijn doorkruist door de (zich primair als een technologische ontwikkeling aandienende) introductie van zogeheten nieuwe media, in het bijzonder door audiovisuele informatiedragers als film, televisie en computer. Van kardinaal belang voor de dynamiek van de verandering van kunsten en cultuur in de moderne tijd lijkt de ontwikkeling van een voor de westerse cultuur kenmerkende, op cognitie gerichte schriftcultuur (Havelock, Ong). In het licht daarvan lijkt de ontwikkeling van de 20e-eeuwse beeldcultuur niet anders dan als een tegenontwikkeling, een inbreuk op een dominante ontwikkeling, te kunnen worden beschre-ven. Dit onderzoek richt zich op de analyse van de weerslag van de introductie van de nieuwe media op de kunsten en de kunstbeschouwing in twee perioden in het bijzonder: het begin van de 20e eeuw (met de historische avant-gardebewegingen) en het einde (met de zgn. crisis in kunst en kunstbeschouwing, en het verklaarde einde van de moderne tijd ). Van belang voor dit onderzoek is dat in beide intervallen sprake is van ingrijpende poëticale, filosofische en paradigmatische verschuivingen en van wat het best als een interparadigmatische fase (Kuhn) in het onderzoek kan worden aangeduid; beide perioden worden gekenmerkt door een fundamentele heroriëntatie op de uitgangspunten en routines van het onderzoeksgebied en door een brede verkenning van nieuwe onderzoeksmogelijkheden. Het doel van dit onderzoek is tweeledig: enerzijds inzicht te krijgen in de concrete dynamiek van de verandering van kunst en cultuur, anderzijds aan de genoemde heroriëntatie op de premissen en routines van het onderzoek naar kunst een bijdrage te leveren. De aanpak is eveneens tweeledig: het onderzoek richt zich zowel op meta-analyse van de heuristische concepten als op de analyse van concrete kunstwerken op de breuklijnen in de ontwikkeling van kunst, met specifieke aandacht voor de historische, contextuele en artistieke factoren die in het geding zijn. Dit onderzoek omvat een paar concrete projecten: de studie van de ontwikkeling van de roman in het kielzog van de introductie van de (stille) film, met als kristallisatiepunt romanontwikkeling en romanpoëtica van Louis Paul Boon; de vergelijkende analyse van grote aantallen tijd- en ruimte-representaties in film en literatuur op breuklijnen in de 20e eeuw, in het kader van onderzoek naar de ontwikkeling van narratieve patronen in de onderscheiden media; een meta-analyse van sleutelteksten en sleutelbegrippen in het denken over literatuur en film op een drietal breuklijnen in de ontwikkeling van het denken over kunst in de 20e eeuw (van symbolisme naar formalisme; van formalisme naar structuralisme; van structuralisme naar post-structuralisme). |
