| Zowel in Canada, de VS als in Mexico hebben zich in de 19e en 20e eeuw een aantal migratiestromen voorgedaan die grote gevolgen hebben gehad voor de bevolkingsopbouw. Veel van deze gevolgen worden ook zichtbaar in de culturele produktie van de verschillende groeperingen (voor zover ze zich als zodanig bleven manifesteren), maar ook in hun bijdragen aan de gemeenschappelijke cultuur en de identiteitsvorming van hun nieuwe vaderland. Hierbij doet zich in de drie Noord-Amerikaanse landen in toenemende mate een proces van transnationalisatie voor, waarbij bevolkingsgroepen en individuen zich realiseren dat zij deel uitmaken van een gemeenschap die zich niet beperkt tot de plaats van herkomst en/of bestemming, maar die dynamisch van aard is, grensverleggend, en nationale grenzen overschrijdend. Dit fenomeen heeft zich met name voorgedaan vanaf het moment dat de drie landen onafhankelijk werden. Aanvankelijk waren de verschillen tussen deze drie landen, mede ten gevolge van de verschillende vormen van (de)kolonisatie en de aanwezige talen en culturen erg groot, maar sedert de landen economisch naar elkaar toegroeien, en het globaliseringsproces onstuitbaar lijkt, groeien ook de overeenkomsten. Het onderzoek hiernaar zal aanvankelijk per land worden opgezet, in de vorm van workshops of kleine symposia, en afgesloten worden met een groot congres waarbij de diverse onderzoekslijnen samenkomen onder het overkoepelende thema transnationalisatie. Een belangrijk aandachtspunt is het identiteitsbevestigende (strijd)lied: 1) de corridos in Mexico, een typische vorm van Mexicaanse volksmuziek die zich als zich immer vernieuwende uitingsvorm van culturele eigenheid vastklampt aan verdwijnende normen en waarden, en 2) de chansons in Québec, waar het chanson uiting geeft aan de zoektocht naar culturele identiteit. In de jaren 50 bezongen dichter-zangers Québec in kleinschalige boîtes à chanson. In de jaren tachtig definiëren de Québécois zich sterker als francofone Noord-Amerikanen in chansons, die deze verbondenheid met het Noord-Amerikaanse continent aantonen. De Spaanse dichter-schrijver Max Aub was een van de vele duizenden Spaanse intellectuelen die na de Burgeroorlog hun toevlucht zochten in Mexico. Deze migratiestroom betekende een belangrijke kwaliteitsimpuls voor het culturele klimaat in Mexico, want zij riep een spanningsveld op tussen bestaande nationalistische Mexicaanse tendensen en de inbreng van de voormalige kolonisator die het debat tussen politiek engagement en modernistische processen van transnationalisatie in Noord-Amerika op scherp zette. |
